Cách Noob Gymer viết bài
Mỗi bài đi qua bốn bước giống nhau. Viết ra đây để bạn biết nên tin tới đâu, và để tự ràng mình vào quy trình đó.
- 1
Chọn video gốc
Mỗi bài bắt đầu từ một video của kênh fitness quốc tế. Video chỉ cho mình biết chủ đề nào đang được nhiều người quan tâm. Nó không phải bản thảo, và mình không lấy dẫn chứng từ nó — phần đó là việc của bước 2. - 2
Mở lại từng nghiên cứu từ bản gốc
Không lấy theo lời người trong video. Nghiên cứu nào được nhắc tới, mình mở bản gốc ra đọc, xem cỡ mẫu bao nhiêu, làm trên người tập hay người không tập, kết luận có mạnh như lúc kể lại không. Cái nào không tìm được bản gốc thì bỏ, không đưa vào bài. - 3
Viết lại bằng tiếng Việt, không dịch
Đây là chỗ dễ hiểu nhầm nhất nên nói thẳng: bài ở đây không phải bản dịch. Không câu nào được dịch lại từ video. Phần chữ bạn đọc là mình viết, cho người tập ở Việt Nam — món ăn Việt, phòng gym Việt, giá Việt. Chỗ nào bài dẫn ý của người trong video thì trích nguyên văn lời họ kèm mốc phút, rồi mình mới nói lại ý đó bằng tiếng Việt. - 4
Ghi công và để lại đường link
Cuối mỗi bài là mục Nguồn: video gốc kèm tên kênh và link, rồi danh sách nghiên cứu kèm link DOI hoặc PubMed. Bạn kiểm được từng cái mà không cần hỏi mình.
Bài không có tên tác giả — cố ý
Có một mẹo phổ biến: dán lên đầu bài dòng “kiểm tra bởi [tên] — HLV chứng chỉ ABC”. Google thích tín hiệu đó, và nó rẻ tới mức thuê được. Noob Gymer không làm vậy: bài không có byline, cũng không có dòng đã-kiểm-duyệt nào.
Người viết là ai thì đã nói hết ở trang Về Noob Gymer — một người tự tập, không bằng cấp chuyên môn. Thứ đáng để bạn tin không phải cái tên ở đầu bài, mà là danh sách nghiên cứu ở cuối bài.
Chủ đề được viết và không được viết
Được viết:
- Kỹ thuật động tác
- Lập lịch tập: khối lượng, tần suất, tiến triển
- Dinh dưỡng cơ bản: calo, protein, ăn để tăng cân hay giảm mỡ
Không được viết, kể cả khi có nghiên cứu trong tay:
- Chấn thương, chẩn đoán và phục hồi
- Thuốc, nội tiết tố (trừ steroid, xem bên dưới)
- Liều lượng thực phẩm bổ sung
Ba thứ này cần người khám trực tiếp cho bạn và biết bệnh sử của bạn. Một trang web đọc nghiên cứu không thay được việc đó.
Riêng steroid thì được viết. Đó là chủ đề nhạy cảm, nên bài nào nhắc tới cũng viết trung lập hết sức: kể đúng những gì nghiên cứu đo được, không cổ vũ mà cũng không phán xét người dùng.
Sai thì sửa
Mỗi bài mang hai ngày: ngày đăng và ngày cập nhật. Có nghiên cứu mới lật lại kết luận cũ, hoặc bạn chỉ ra chỗ mình đọc sai, thì bài được sửa và ngày cập nhật đổi theo — không âm thầm xoá bài. Báo cho mình ở Facebook hoặc lienhe@noobgymer.com.